Inhoud van het boek
Het boek is verdeeld in twee grote delen: Deel I: Socio-culturele dynamieken in Afrikaanse culturen en Deel II: Psychosociale dynamieken in Afrikaanse culturen.
In totaal telt het boek 11 hoofdstukken en 414 pagina's.
Onderaan de pagina kunt u de volledige inhoudstafel vinden en downloaden.
Inhoudstafel.
Inhoudstafel .........................................................................................................................3
Inleiding ..............................................................................................................................13
De Afrikaanse gemeenschap in Brussel .................................................................... 13
De functie van intercultureel bemiddelaar binnen de CLB-werking........................... 16
De rol van een intercultureel bemiddelaar in de zorginstellingen ...............................17
Andere representaties en de nood om die te ontleden voor de dagelijkse praktijk van de centra voor leerlingbegeleiding .....................................................................................................18
DEEL I: Socio-culturele dynamieken in Afrikaanse culturen ...............................................21
Hoofdstuk 1: De wereld van het Afrikaanse kind ...............................................................22
1.1 Introductie ........................................................................................................... 22
1.2 Bestaat er in Afrikaans perspectief dan maar één representatie van het kind? ................................................................................................................................... 24
1.3 Doel van dit boek ................................................................................................ 25
1.4 Begrippenkader .................................................................................................. 26
Hoofdstuk 2: Het individu versus de maatschappij............................................................31
2.1 Een communautaire levensstijl ........................................................................... 31
2.2 Gevolgen van de communautaire levensstijl ...................................................... 33
2.2.1 Zichzelf voorstellen ................................................................................. 33
2.2.2 Weinig individuele stimulering ................................................................. 34
2.2.3 Het nemen van beslissingen ................................................................... 34
2.3 De opvoeding....................................................................................................... 35
2.3.1 Definitie van opvoeding............................................................................ 35
2.3.2 De gezamenlijke opvoeding .................................................................... 35
2.4 Het concept ‘familie’............................................................................................ 38
2.4.1 Gezin vs. familie ...................................................................................... 39
2.4.2 Samenstelling van de familie .................................................................. 40
2.4.3 Familie of geen familie?........................................................................... 41
2.5 Opvoedingsverantwoordelijkheden van de gezinsleden en derden.....................52
2.5.1 Patrilineair of matrilineair?....................................................................... 52
2.5.2 Mama....................................................................................................... 53
2.5.3 Papa ........................................................................................................ 56
2.5.4 De grootouders, de ouderen en de voorouders ...................................... 59
2.5.5 De kinderen ............................................................................................. 67
Hoofdstuk 3: Afrikaans ontwikkelingsmodel van het kind..................................................71
3.1 Ontwikkelingsmodel ............................................................................................ 71
3.2 Stadium 0: De geboorte ...................................................................................... 72
3.3 Stadium 1: van waterig tot consistent (0-2,5 jaar) .............................................. 72
3.3.1 Kader........................................................................................................ 72
3.3.2 Opvoedingskenmerken............................................................................ 72
3.3.3 Toewijzing van de naam .......................................................................... 74
3.4 Stadium 2: de ablactatie (2-3 jaar) ...................................................................... 79
3.4.1 Motorische ontwikkeling en spel in Afrikaanse culturen.......................... 80
3.4.2 Taken thuis............................................................................................... 82
3.5 Stadium 3: Ontwikkeling van de sociale vaardigheden (3-6 jaar)........................ 84
3.5.1 Ontwikkeling van de normen.................................................................... 84
3.5.2 Ontwikkeling van de waarden ................................................................. 86
3.5.3 Sprookjes ................................................................................................ 88
3.5.4 Raadsels en spreekwoorden ................................................................... 91
3.5.5 Traditionele spelletjes............................................................................... 91
3.6 Stadium 4: Voorbereiding op de volwassenheid (8-10 jaar) ................................ 92
3.6.1 Autonomie en verantwoordelijkheidszin................................................... 92
3.6.2 Parentificatie............................................................................................. 92
3.7 Stadium 5: Intrede in de volwassenheid (10-14 jaar) ........................................... 97
3.7.1 Het concept adolescentie ........................................................................ 97
3.7.2 Overgangsrituelen en initiatierituelen........................................................ 97
3.7.3 Initiatierituelen .......................................................................................... 99
3.8 Stadium 6: Evaluatie van de jonge volwassenen (18-21jaar) ............................. 106
3.9 Stadium 7: Verantwoordelijkheden in de gemeenschap (18-21 jaar)...................106
3.10 Stadium 8: De klasse der wijzen (+45 jaar) ...................................................... 107
Hoofdstuk 4: Het Afrikaanse model ontregeld: migratieproblemen ................................ 108
4.1 Identiteitscrisis van de Afrikaanse gemeenschap ............................................. 108
4.1.1 Inleiding ................................................................................................. 108
4.1.2 Het individu leeft geïsoleerd van zijn gemeenschap ............................. 109
4.1.3 Collectivisme maakt plaats voor individualisme ................................... 110
4.1.4 De ouderen nemen hun rol in de gemeenschap niet meer op................111
4.2 Wanneer de bredere gemeenschap faalt .......................................................... 112
4.3 Partnergeweld ................................................................................................... 113
4.4. Geen sociaal netwerk meer ............................................................................. 114
4.5 Verkleining van de gezinskern .......................................................................... 115
4.6 Kinderarbeid ..................................................................................................... 116
4.7 Oude en nieuwe gezinsvormen ........................................................................ 117
4.7.1 Eenoudergezinnen ................................................................................ 117
4.7.2 Polygame gezinnen .............................................................................. 120
4.8 Verlies van ruimte.............................................................................................. 127
4.9 De school, een ruimte die de ouders ontgaat .................................................. 127
4.9.1 Een vaag concept ................................................................................ 127
4.9.2 Het gevaar van overinformatie ............................................................ 129
4.9.3 Vertrouwen in de rol van de leerkrachten en de ouders...................... 130
4.9.4 Nood aan een betere afstemming tussen referentiekaders................. 131
4.9.5 Vooroordelen van de school................................................................ 134
4.9.6 Spanningen tussen de thuis- en schoolcultuur .................................. 138
4.9.7 Frustraties van de adolescenten......................................................... 140
4.9.8 De afwezige vaders ............................................................................ 144
4.10 Andere culturele normen ..................................................................... 151
4.10.1 Seksuele vorming......................................................................151
4.10.2 Werkverdeling tussen mannen en vrouwen............................. 154
4.10.3 Voorrang geven aan communautaire relaties .......................... 155
4.11 Gevolgen van migratieproblemen ....................................................... 156
4.12 Straffen ................................................................................................ 159
4.12.1 Sociale controle ....................................................................... 160
4.12.2 Correctierecht van de vader .................................................... 160
4.12.3 Overtredingen en sancties....................................................... 163
4.13 Mishandeling ....................................................................................... 167
4.13.1 Begripsomschrijving................................................................. 167
4.13.2 Soorten mishandeling .............................................................. 172
4.13.3 Oorzaken.................................................................................. 173
4.13.4 Het Afrikaans Handvest van de Rechten en het Welzijn van
het Kind (1990). .................................................................................. 179
4.13.5 Het groene telefoonnummer syndroom................................... 184
4.13.6 Gevolgen van mishandeling..................................................... 185
4.13.7 Zorg van mishandelde kinderen............................................... 188
Hoofdstuk 5: De ontwikkeling van de (culturele) identiteit ........................................... 195
5.1 Identiteitsproblemen ....................................................................................... 195
5.1.1 Oorzaken ............................................................................................. 196
5.1.2 Gevolgen ............................................................................................. 201
Hoofdstuk 6: Ontwikkelingsmodel van de identiteit ..................................................... 203
6.1 Fase 1: De geboorte ....................................................................................... 203
6.2 Fase 2: Socialisatie (Desoriëntatie – verwarring)............................................. 204
6.2.1 Ontlenen en verwerpen....................................................................... 204
6.2.2. Stereotypen ....................................................................................... 205
6.3. Fase 3: Associatie, dissociatie en verzoening................................................ 205
6.3.1 Associatie ........................................................................................... 205
6.3.2 Dissociatie........................................................................................... 206
6.3.3 Verzoening .......................................................................................... 207
6.3.4 Nood aan rolmodellen ........................................................................ 207
6.3.5 De rol van de ouders........................................................................... 208
6.4 Fase 4: Adolescentie (verwarring en verwerping)........................................... 210
6.4.1 Verwarring .......................................................................................... 210
6.4.2 Slechte ervaring ................................................................................. 210
6.5 Fase 6: Volledige integratie en verwezenlijking............................................... 211
6.5.1 ICB-stappenplan bij problemen, conflicten over racisme. ................. 212
Hoofdstuk 7: De moeilijke relatie met het CLB ............................................................ 216
7.1 Slechte reputatie van het CLB ....................................................................... 216
7.2 Geheimhoudingsplicht ................................................................................... 217
7.3 Verschil tussen privésfeer en het publieke domein ........................................ 220
7.4 Verschil tussen gebruik en officiële wetgeving ............................................... 222
7.5 Therapeutische hardnekkigheid...................................................................... 224
7.6 Dossiers die niet verder geraken..................................................................... 226
7.7 Hoe kijken de ouders naar de ICB-rol? .......................................................... 227
7.8 Gesprekken .................................................................................................... 228
7.9. Een kritische noot voor de CLB’s .................................................................. 236
7.9.1 Beter waken over de kwaliteit van de begeleidingen.......................... 236
7.9.2. Noodzaak van intervisiemomenten en aandacht voor interculturele casuïstiek in de CLB-werking......................................................................................................... 238
Hoofdstuk 8: Intermezzo’s ........................................................................................... 240
8.1 Afrikaanse keuken .................................................................................................. 240
8.2 De bemeubeling van een appartement .................................................................. 241
8.3 Moedertaal of niet? ................................................................................................ 242
8.4 Waarom hebben Afrikanen zoveel kinderen?......................................................... 243
8.4.1 Beperkt gebruik van anticonceptie .................................................................... 243
8.4.2 Demografisch beleid .......................................................................................... 244
8.4.3 Culturele factoren................................................................................................ 244
8.4.4 Economische factoren ....................................................................................... 246
8.5 Waarom zijn Afrikanen zo gastvrij?........................................................................ 247
8.5.1 Geen wantrouwen tegenover vreemden.................................................... 247
8.5.2 Delen als opvoedingsprincipe ................................................................... 248
8.6 Hoe wordt er naar een handicap gekeken? .......................................................... 248
8.7 Waarom eten Afrikanen uit een grote schotel?...................................................... 251
8.8 Is het gepast om naar iemand zijn herkomst te vragen......................................... 251
8.9 Mag ik drinken weigeren tijdens een huisbezoek? ............................................... 252
8.10 Waarom zijn het zelden de vaders die contact opnemen met het CLB of de school?........................................................................................................................ 252
8.11 Wat als iemand weent tijdens het gesprek?........................................................ 253
8.12 Traditionele religies in Afrika ............................................................................... 253
8.12.1 De dood .................................................................................................. 254
8.11.2 De voorouders ........................................................................................ 255
8.13 Religieuze keuzes ............................................................................................... 259
8.13.1 De islam .................................................................................................. 259
8.13.2 Christendom ........................................................................................... 263
8.14 Wat is racisme? .................................................................................................. 265
8.15. Moeten de koloniale standbeelden verdwijnen? ............................................... 271
8.16 Wat als iemand heimwee heeft? ........................................................................ 275
8.17 Hoe moet ik reageren als een ouder in mijn bijzijn een kind slaat?.................... 277
8.18 Waarom Afrika zo onstabiel is............................................................................ 279
DEEL II: Psychosociale dynamieken in Afrikaanse culturen ..................................... 281
Hoofdstuk 1: Representaties van ziekte: de invloed van de cultuur in de conceptie ervan .................................................................................................................................... 282
1.1 Vorming van ziektepercepties............................................................................... 282
1.2 Het begrip cultuur................................................................................................. 283
1.3 De invloed van cultuur op de ziektepercepties.................................................... 283
1.4 Psychiatrische stoornissen in vier hoofdconcepten............................................. 287
1.4.1 De gek .............................................................................................................. 288
1.4.2 Geestesziek ...................................................................................................... 291
1.4.3 Depressie ......................................................................................................... 296
1.4.4 Autisme............................................................................................................. 298
Hoofdstuk 2: Diagnostiek van psychische stoornissen: Waarom gebruiken we IQ-testen? ................................................................................................................................... 299
2.1 Noodzaak van testing ......................................................................................... 299
2.2 Wat is intelligentie? ............................................................................................. 301
2.3 IQ – een omstreden test...................................................................................... 301
2.4 De impact van een IQ-test in de Afrikaanse gemeenschap................................ 305
2.5 Faire diagnostiek ................................................................................................ 306
2.5.1 Inleiding .................................................................................................. 306
2.5.2 Vertekeningen ......................................................................................... 307
2.5.3 Onderzoek naar culturele vertekeningen ................................................ 309
2.5.4 Valide instrumenten? .............................................................................. 310
2.5.5 Kritiek........................................................................................................312
2.5.6 Overwaarderen........................................................................................ 314
2.5.7 Conceptie van intelligentie in Afrika ....................................................... 315
2.5.8 Te statisch .............................................................................................. 317
2.5.9 Het Flynn-effect ..................................................................................... 317
2.5.10 Momentopname................................................................................... 319
2.5.11 Over de non-verbale testen ................................................................. 319
2.5.12 Conclusie: Weg met de IQ testen?....................................................... 320
Hoofdstuk 3: De behandeling van psychische stoornissen.....................................322
3.1 Autisme in Afrikaanse culturen........................................................................... 322
3.1.1 Probleemstelling autisme ...................................................................... 322
3.1.2 Voorstelling van autisme in Afrikaanse culturen ................................... 323
3.1.3 Oorzaken van autisme .......................................................................... 326
3.1.4 Gevolgen van een diagnose ................................................................. 336
3.1.5 Anamnese ............................................................................................ 337
3.1.6 De zorg van autistische kinderen in een Afrikaanse context ............... 340
3.2 Depressie in Afrikaanse culturen ...................................................................... 352
3.2.1 Probleemstelling depressie................................................................... 352
3.2.2. Oorzaken van depressie...................................................................... 353
3.2.3 Factoren die een correcte diagnostiek verhinderen............................. 360
3.2.4 Een sociale oplossing .................................................................:........ 378
Bibliografie ........................................................................................................... 385
